Қызылорда облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті мен аумақтық басқармалар бақылауында 2092 тағам объектісі бар, оның ішінде тағамөндірісіменайналысатын кәсіпорындар – 129,қоғамдық тамақтану орындары – 568, азық-түлік базары – 10, сауда кәсіпорындары –1382.
![]()
2024 жылдың қорытындысы бойынша облыс көлемінде қоғамдық тамақтану орындарымен байланысты топтық улану жағдайлары тіркелген жоқ.Дегенмен қоғамдық тамақтану орындарына және азық-түлік өнімдерін сатумен айналысатын объектілерге қатысты 2024 жылы 109 арыз-шағым келіп түсті, оның ішінде қоғамдық тамақтану орындарына қатысты – 64, азық-түлік сауда орындарына қатысты– 45. Аумақтық басқармалармен зерделеу жұмыстары жүргізіліп, өз дәлелін тапқан арыз-шағымдар бойынша 22 хаттама толтырылып, жеке және заңды тұлғаларға 8 135 182 теңге айыппұл салынды, халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы бұзушылықтарды жою туралы 15 ұйғарым берілді. 2025 жылдың қаңтар айында осындай мазмұндағы 5 арыз-шағым тіркеліп, қазіргі таңда зерделеу жұмыстары жүргізілуде.
Қоғамдық тамақтандыру орындарының барлық персоналы қызмет көрсету кезінде тағамнан улану мен жұқпалы аурулардың қаупін азайту мақсатында санитариялық және эпидемияға қарсы шараларды қамтамасыз етуі тиіс. Ең алдымен аталған нысандардың халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы рұқсат құжаттары болуы керек. Қызметкерлердің медициналық тексеруден өтуі, жұмысқа рұқсатының болуы, жеке бас гигиенасын және ас блогында тазалықты сақтауды мүлтіксіз орындауы маңызды талап. Тағам әзірлеуге пайдаланылатын азық-түліктің қауіпсіздігін растайтын құжаттарыныңболуы міндетті. Тез бұзылатын өнімдердің тауарлық көршілестікті ескере отырып, тоңазытқышта сақталуына аса көңіл бөлінуі тиіс. Тамақ өнімдерін, әсіресе ет өнімдерін термиялық өңдеуден өткізіп, көкөністер мен жемістерді мұқият жуу қажет. Ас-үй жабдықтары үнемі тазаланып, залалсыздандырылып отыруы маңызды.
Қоғамдық тамақтану орындарында сумен жабдықтау, су бұру, жылумен жабдықтау, жарықтандыру, желдету жүйелері ақаусыз жұмыс жасап тұруы керек. Тамақ өнімдерін өндіру, өлшеп-орау, тасымалдау, сақтау, өткізу, тұтыну қалдықтарын жинау және сақтау талаптарға сай қатаң орындалуы қажет.
Мешіттер жанында орналасқан асханалар да қоғамдық тамақтану орындары болып саналатындықтан жоғарыда аталған санитариялық-гигиеналық талаптарды орындауға міндетті.
Тұтынушылар назарына ұсынатын тағы бір маңызды кеңес - үй жағдайында санитариялық-эпидемиологиялық қорытынды алмастан тағам өнімдерін дайындаушылардан мүмкіндігінше өнім сатып алмауға кеңес береміз. Себебі жасырын тағам өнімдерін өңдеу, дайындау, өндірумен айналысып, оны өткізіп отырған объектілерде өндірілген тағамның қауіпсіздігі мен сапасы үлкен күмән тудырады. Азық-түлікті арнайы рұқсат етілген сауда орындарынан алған дұрыс. Егер тұтынушының қандай да бір тамақтану орнынан, сауда орындарынан сатып алған өнімі сапасыз болып шықса, уланып қалған жағдайда Қызылорда облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті немесе оның аумақтық басқармаларына жазбаша түрде тікелей немесе «е-Otinish» жүйесі арқылы арыз-шағыммен жүгіну мүмкіндігі бар. Міндетті түрде заңбұзушылықты растайтын дәлелдемелер болуы керек –фискалды чек,фото, видео немесе басқа да түрдегі дәлелдемелердің болуы талап етіледі. Егер арыз-шағым заңнама талаптарына сай рәсімделген болса, әрі қарай жоспардан тыс тексеру жүргізуге негіз болады.Өнім сатып аларда оның сыртқы қаптамасының бүтіндігіне, жарамдылық мерзіміне, орамасындағы мәліметтерге назар аударыңыз. Айтылған кеңестерді ескеретін болсаңыз, тағамнан улану жағдайларының алдын алуға болатындығын ұмытпаңыз.
Е. Ұзақбаев,
Қызылорда облысының СЭБД басшы орынбасары